Książki, które ukształtowały mnie jako inwestora

Chciałbym przedstawić Wam zestawienie książek, które ukształtowały mnie jako inwestora. Przeczytanie poniższych pozycji, wynotowanie kluczowych kwestii zajęło mi około 5 lat. Sukcesywnie dokładam kolejne, zakładam więc, że ten proces nigdy się nie skończy. Każda z nich dodaje swoją cegiełkę do mojej strategii inwestycyjnej, ułatwia mi analizowanie kolejnych spółek, sektorów czy trendów.

Jeśli interesują Was krótsze (niż książki) formy pisane zachęcam Was do zapoznania się z listą newsletterów dla inwestorów.

Większość z nich traktuje o inwestowaniu w wartość, analizie fundamentalnej, strategiach inwestycyjnych, przywództwie, ekonomii oraz strategiach organizacji i analizie technicznej. Znajdziecie tu również kilka biografii, które pozwoliły mi głębiej zajrzeć do umysłów przedsiębiorców czy ekonomistów.

Kolejność nie jest zupełnie przypadkowa, starałem się zacząć od tych, które „dały mi” najwięcej, nie jest to jednak reguła. Do każdej z nich sukcesywnie będę dodawał opisy, notatki, moje przemyślenia oraz to jak wpłynęły na moją strategię i decyzje inwestycyjne.

Aby nie było tak bardzo poważnie polecam krótką scenę z bardzo dobrego filmu, mam nadzieję, że podczas czytania poniższych książek nie będziecie zmieniać poglądów tak często jak „studenciak” z Harvardu.

Poniżej przedstawiam Wam listę książek, które ukształtowały mnie jako długoterminowego inwestora w wartość:

Książki o inwestowaniu:

• Richer, wiser, happier – William Green – moim zdaniem to jedyna pozycja, która zawiera zestawienie filozofii życiowych, a przede wszystkim inwestycyjnych tak wielu znanych, cenionych i skutecznych inwestorów w wartość. Wiliam Green wykonał tytatniczną, nomen omen długoterminową pracę przez lata zbierając informacje o tak wybitnych postaciach światowego rynku kapitałowego. Książka wywarła na mnie ogromne wrażenie, polecam ją każdemu zaczynającemu przygodę z inwestowaniem.
• One up on Wall Street – Peter Lynch – klasyczna pozycja, niestety (a może stety?) nie została wydana w języku polskim. Jeden z moich inwestycyjnych mentorów bardzo szczegółowo opisuje swoje podejście do konstruowania portfolio inwestycyjnego, podziału spółek na 6 intuicyjnych kategorii wraz z instrukcjami kiedy je kupować i sprzedawać. Dzięki tej książce zrozumiałem jak ważne są przyszłe zyski (i uwielbiany przez Lyncha wskaźnik PEG) oraz gdzie szukać potencjalnych multibaggerów

• Poor Charlie’s Almanack – Charles T. Munger – jedna z trudniejszych książek, przeczytałem z ciekawości oraz sentymentu. Co ciekawe, zamówiłem ją w przedsprzedaży, dotarła do mnie kilka dni po śmierci Charliego. Zawiera masę przemyśleń, spostrzeżeń i bardzo ciekawych historii. Pozycja bardziej życiowa niż inwestycyjna, choć słynne modele mentalne Charliego mogą być wykorzystywane we wszystkich dziedzinach życia. Polecam fanom duetu z Berkshire Hathaway

• Inteligentny inwestor – Benjamin Graham – człowiek legenda, „dziekan Wall Street”, autor dwóch kultowych i totalnie obowiązkowych pozycji dla każdego szanującego się inwestora. Jeśli się nie mylę to on pierwszy wprowadził pojęcie inwestowania w wartość (zakupu spółek poniżej ich wartości wewnętrznej) oraz marginesu bezpieczeństwa

• Little book that still beats the market – Joel Greenblatt – klasyka gatunku, wydana w moim ulubiony formacie „Little book that…” Joel Greenblatt, weteran inwestycyjnego świata udowadnia, że z rynkiem można wygrywać za pomocą stworzonej przez niego Magicznej Formuły. Do mnie osobiście stosowanie rzeczonej formuły nie przemawia, ale podejście i filozofia opisana w książce jak najbardziej

• Expectations Investing – Michael Mauboussina i Alfred Rappaport – dwaj wybitni autorzy „odświeżają” po 20 latach klasyczną pozycję, kładąc szczególny nacisk na uwzględnienie wartości niematerialnych, coraz większej trudności w „pobijaniu rynku” przez aktywnych inwestorów czy ogarniającym nas w każdym miejscu i czasie nadmiarze informacji. Proponują (a jakże by inaczej) zdyscyplinowany proces i autorskie podejście do tytułowych inwestycyjnych oczekiwań. 
  

• The Dhandho investor – Monnish Pabrai – jeden z moich ulubionych inwestorów, bez grama wstydu opisuje źródło swojej strategii inwestycyjnej – skopiował ją od Warrena Buffetta po przeczytaniu wymienianego wyżej „Inteligentnego inwestora”. Prywatnie przyjaciel zmarłego już Charliego Mungera, w łatwy i przystępny sposób opisuje metody selekcji spółek, konstrukcji portfolio „few big bets”. Polecam zarówno początkującym jak i bardziej zaawansowanym inwestorom

• University of Berkshire Hathaway – Daniel Pecaut, Corey Wrenn – uporządkowana kompilacja notatek z 30 lat spotkań akcjonariuszy Berkshire Hathaway. Wiem, że są już narzędzia (wzbogacone o modne ostatnio AI), które z łatwością przeszukują listy i wypowiedzi Warrena, ja jednak jestem tradycjonalistą i zwolennikiem wersji papierowych 🙂
• Common stocks and uncommon profits – Philip A. Fisher – najważniejsza książka człowieka, który wpłynął na filozofię inwestycyjną samego Warrena Buffeta. Ja natomiast nauczyłem się od Philipa Fishera min. analizy oraz oceny przedsiębiorstw produkcyjnych oraz, że zajęcie małej pozycji na wstępnie przeanalizowanej spółce pomaga zwiększyć zaangażowanie i jakość pracy (moja wariacja „skin in the game”) włożonej w taką inwestycję

• So you want to start a hedge fund – Ted Seides – praktyczny podręcznik dla zarządzających oraz inwestujących w fundusze (głównie hedgingowe). Konkretne porady i przystępnie pokazane studia przypadków. Mam pewien plan na trochę bardziej odległą przyszłość dlatego przeczytałem, zanotowałem kluczowe wnioski i póki co odłożyłem na półkę. Wrócę za jakiś czas 🙂 Polecam wszystkim zainteresowanym nie tylko inwestowaniem indywidualnym
• Inwestorzy Alfa – Maneet Ahuja – po „Richer, wiser, happier” druga najlepsza przekrojowa pozycja prezentująca postaci najlepszych zarządzających funduszami inwestującymi na rynkach akcji (i nie tylko). Dzięki tej książce poznałem historię inwestycji Billa Ackmana w spółkę McDonald’s. Pozycja obowiązkowa!
• Zbij fortunę na dywidendach – Marc Lichtenfeld – dobra pozycja szeroko opisująca strategię poszukiwania, a przede wszystkim inwestowania w tytułowe spółki dywidendowe. Książkę przeczytałem by nauczyć się jak zabezpieczać portfel i równoważyć inwestycje w spółki wzrostowe lub „na zakręcie” tymi bardziej stabilnymi typu Ambra czy McDonald’s. Fortuny pewnie na nich nie zbiję, ale śpię spokojniej w trudniejszych czasach. Na naszym rynku wydana przez wydawnictwo Milion Kroków, Przemek i Tomek wzbogacili ją o komentarze dotyczące polskiego rynku kapitałowego

• Jak zarabiać na rynku, który zmierza donikąd. Aktywne inwestowanie w wartość – Vitaliy Katsenelson – książka mało znanego na polskim rynku zarządzającego funduszem Investment Management Associates. Autor w przystępny sposób opisuje jak postępować na rynku przerażonego lwa (to określenie jego autorstwa), który potrafi panować na giełdach pomiędzy bykami i niedźwiedziami przez długie okresy. Wprowadza też szczególnie mi bliskie podejście do inwestowania „JWW” czyli w jakość, wzrost i wycenę. Dla mnie to murowany kandydat do kolejnego ebooka

• Security Analysis – Benjamin Graham, David Dodd – biblia inwestowania napisana przez „dziekana z Wall Street” blisko 100 lat temu! Póki co przebrnąłem przez wstęp Setha Klarmana, który przystępnym językiem przypomina czym jest inwestowanie w wartość. Zamierzam przeczytać całość i w przyszłości podzielić się z Wami skondensowaną wiedzą z tej niezwykle istotnej pozycji. Ciekawostka – książka była bohaterką drugiego planu w filmie „W pogoni za szczęściem” (szczerze go Wam polecam!), Will Smith uczył się z niej podstaw analizy fundamentalnej i inwestowania w akcje

• Inwestycje – Herbert Mayo – książka potężnych rozmiarów, mogę śmiało nazwać ją encyklopedią inwestycyjną. To nie jest pozycja, którą się czyta od deski do deski, co nie zmienia faktu, że bywa pomocna i bardzo użyteczna
• Gaming na giełdzie – Paweł Sugalski – książkę zakupiłem i przeczytałem wybrane rozdziały by zrozumieć kontekst i mechaniki naszego rodzimego gamedev’u. Paweł z racji swojego praktycznego doświadczenia przybliża rynek jako całość oraz dobrze opisuje jego kluczowych uczestników – historię, modele biznesowe, kluczowe gry i zarządzających. Pojawiają się też wątki dotyczące bardziej zaawansowanych strategii typu hedge

• Rachunkowość inwestycyjna. Jak inwestować na giełdzie akcje metodą Warrena Buffetta – Lesław Niemczyk – podobnie jak „Inteligentny inwestor” czy „Security Analysis” książka „Rachunkowość inwestycyjna” autorstwa Lesława Niemczyka jest swoistym kompendium wiedzy o szeroko pojętym inwestowaniu, ze szczególnym uwzględnieniem aspektów księgowo-rachunkowych. Świetnie zorganizowana w tematyczne bloki umożliwia zaglądanie do konkretnych wątków wspierając mnie w codziennej pracy inwestora. Pozycję polecam zarówno początkującym jak i bardziej zaawansowanym praktykom rynku kapitałowego

• The Little Book that Builds Wealth – Pat Dorsey – książka w moim ulubionym formacie („The Little Book…”), traktująca o moim nomen omen strategicznym obszarze jakim są mityczne przewagi konkurencyjne. Na jej podstawie napisałem mojego pierwszego ebooka (możecie się z nim zapoznać tutaj). Pat Dorsey, wieloletni pracownik serwisu MorningStar opracował i wdrożył model ułatwiający poszukiwanie, ocenianie i kwantyfikowanie przewag konkurencyjnych (zwanych także fosami ekonomicznymi). Po wielu latach we wspomnianym serwisie otworzył swój autorski fundusz Dorsey Asset Management, którym zarządza do dnia dzisiejszego

• Na sposób Warrena Buffeta – Robert G. Hagstrom – jedna z najbardziej przystępnych prób rozłożenia filozofii inwestycyjnej Warrena Buffetta na konkretne elementy. Hagstrom pokazuje, że za sukcesem Buffetta nie stoi jeden magiczny wskaźnik, lecz połączenie jakości biznesu, kompetentnego zarządu, ekonomiki przedsiębiorstwa, odpowiedniej ceny oraz bardzo długiego horyzontu inwestycyjnego. Dobra pozycja szczególnie dla osób, które chcą przejść od prostego „kupowania tanio” w kierunku inwestowania w dobre przedsiębiorstwa po rozsądnej cenie.
• The new market wizards – Jack Schwager – zbiór rozmów z wybitnymi inwestorami i traderami reprezentującymi zupełnie różne style inwestycyjne. Jedni bazują na fundamentach, inni na analizie technicznej, makroekonomii czy modelach ilościowych, a mimo to w ich podejściu pojawia się sporo wspólnych mianowników: dyscyplina, zarządzanie ryzykiem, umiejętność przyznania się do błędu i trzymanie się własnego procesu. Lubię takie książki, bo pokazują, że na rynku nie istnieje jedna właściwa droga do sukcesu.
• Najważniejsza rzecz – Howard Marks – jedna z najważniejszych książek o ryzyku, cyklach, psychologii rynku i tzw. myśleniu drugiego poziomu. Marks nie daje gotowej recepty na znalezienie kolejnego multibaggera. Uczy czegoś moim zdaniem znacznie ważniejszego – jak patrzeć na prawdopodobieństwa, zachowania innych inwestorów, wycenę aktywów oraz ryzyko trwałej utraty kapitału. Pozycja, do której zdecydowanie warto wracać co kilka lat.
• John Neff on investing – John Neff – książka jednego z najbardziej znanych inwestorów kontrariańskich i wieloletniego zarządzającego funduszem Windsor. Neff szukał przede wszystkim spółek tanich, niepopularnych i pomijanych przez rynek, zwracając dużą uwagę na relację ceny do zysków oraz perspektywy poprawy wyników. Jego podejście jest mi szczególnie bliskie wszędzie tam, gdzie rynek zbyt szybko skreśla dobre przedsiębiorstwo z powodu przejściowych problemów.
• The essays of Warren Buffett – Lawrence Cunningham – uporządkowany tematycznie zbiór najważniejszych fragmentów listów Warrena Buffetta do akcjonariuszy Berkshire Hathaway. Ogromną zaletą tej pozycji jest zebranie w jednym miejscu jego poglądów dotyczących inwestowania, wyceny, alokacji kapitału, zarządzania, przejęć, rachunkowości czy corporate governance. Zamiast czytać setki stron kolejnych raportów można rozpocząć właśnie tutaj, a później sukcesywnie zagłębiać się w oryginalne listy Warrena.
• Developing an investment philosophy – Philip A. Fisher – bardzo krótka, ale niezwykle treściwa pozycja, w której Fisher opisuje proces kształtowania własnej filozofii inwestycyjnej. Szczególnie podoba mi się nacisk na uczenie się na własnych błędach i świadome budowanie procesu dopasowanego do naszych kompetencji oraz charakteru. Dla mnie to dobre uzupełnienie „Common Stocks and Uncommon Profits” i jedna z tych książek, które pokazują, że strategii inwestycyjnej nie da się po prostu skopiować od innej osoby.
• Conservative investors sleep well – Philip A. Fisher – inwestor pokazuje tutaj, że inwestowanie konserwatywne nie musi oznaczać kupowania obligacji albo największych i najbardziej nudnych spółek na rynku. Bezpieczeństwo inwestycji wynika przede wszystkim z jakości przedsiębiorstwa, jego przewag konkurencyjnych, ludzi, potencjału wzrostu oraz naszej wiedzy o tym, co rzeczywiście posiadamy. Bardzo bliskie jest mi właśnie takie rozumienie ryzyka – nie jako zmienności kursu akcji, lecz ryzyka trwałego pogorszenia wartości biznesu.

Książki o psychologii i zachowaniach inwestora:

• „The Art of Execution” – Lee Freeman-Shore – jedna z ciekawszych książek pokazujących, że nawet bardzo dobrzy inwestorzy niezwykle często mylą się przy wyborze konkretnych spółek. O końcowym wyniku decyduje jednak to, co robią później: jak reagują na stratę, kiedy zwiększają pozycję, kiedy odpuszczają i jak długo pozwalają rosnąć zwycięskim inwestycjom. Świetna przeciwwaga dla obsesyjnego skupiania się wyłącznie na selekcji spółek – dobry pomysł inwestycyjny to dopiero początek całego procesu.
• „W transie inwestowania” – Mark Douglas – książka napisana przede wszystkim z perspektywy tradera, ale wiele opisanych przez Douglasa mechanizmów psychologicznych jest równie istotnych dla inwestora długoterminowego. Autor dużo miejsca poświęca akceptowaniu niepewności, myśleniu probabilistycznemu oraz temu, dlaczego nawet dobry proces może prowadzić do złego pojedynczego wyniku. Pomaga oddzielić jakość decyzji od tego, czy kurs akcji chwilę po zakupie poszedł w górę czy w dół.
• „Wspomnienia gracza giełdowego” – Edwina Lefevre – fabularyzowana historia Jessego Livermore’a napisana ponad sto lat temu, która momentami brzmi tak, jakby dotyczyła współczesnego rynku. Zmieniły się komputery, szybkość przepływu informacji i instrumenty finansowe, ale chciwość, strach, euforia oraz skłonność inwestorów do popełniania tych samych błędów pozostały zaskakująco podobne. Książka bardziej o psychologii rynku niż o konkretnym systemie inwestycyjnym – i właśnie dlatego nadal jest aktualna.
• „Thinking in bets” – Annie Duke – była zawodowa pokerzystka pokazuje, jak podejmować decyzje w świecie, w którym nigdy nie mamy wszystkich informacji. Jedna z najważniejszych lekcji tej książki brzmi: dobra decyzja może zakończyć się złym wynikiem, a fatalna decyzja może przynieść zysk. Dla inwestora to niezwykle ważne rozróżnienie, bo rynek bardzo łatwo nagradza krótkoterminowo błędne procesy i karze poprawne. Książka świetnie uczy myślenia w kategoriach prawdopodobieństw zamiast pewności.
• „Jak straciłem na giełdzie milion dolarów i czego mnie to nauczyło” – Jim Paul i Brendan Moynihan – nietypowa książka inwestycyjna, ponieważ zamiast opisywać sposób na zarabianie pieniędzy analizuje mechanizmy prowadzące do ich utraty. Jim Paul opisuje swoją drogę od sukcesu do potężnej straty, a następnie próbuje zrozumieć, dlaczego nie potrafił zamknąć błędnej pozycji. Bardzo dobra lekcja o ego, racjonalizowaniu własnych błędów oraz różnicy pomiędzy stratą będącą częścią procesu a stratą wynikającą z porzucenia zasad zarządzania ryzykiem.

Książki o finansach przedsiębiorstw:

• Wycena firmy – Aswath Damodaran – książka w mini formacie bardzo przypominającym serię „Little book that …” Aswath Damodaran, nie bez powodu uważany za guru wyceny przedsiębiorstw w bardzo przystępny, aczkolwiek dość skrótowy sposób przedstawia swoje podejście i podstawowe założenia dotyczące wyceny. Polecam szczególnie na początek przygody z modelowaniem finansowym i stawianiem pierwszych DCF
• Wycena spółek w warunkach kryzysu – Marek Panfil, Paweł Wnuczak – praca zbiorowa słuchaczy studiów podyplomowych z Wyceny przedsiębiorstw i modelowania finansowego na mojej alma mater, wydana pod redakcją dwóch wybitnych akademików (i praktyków wyceny!). Kopalnia wiedzy o konkrentych przedsiębiorstwach, zawiera analizy fundamentalne wraz z wycenami największych globalnych spółek
• Dylematy wyceny przedsiębiorstwa – Marek Panfil – dość zaawansowana pozycja, jednak jak na Marka przystało napisana przystępnym językiem. Autor za pomocą studiów przypadku i odpowiednich konstruktów teoretycznych przedstawia złożone i specyficzne kwestie dotyczące modelowania finansowego i wyceny spółek kapitałowych
• The dark side of valuation – Aswath Damodaran – podobnie jak w przypadku wyżej wymienionej książki ta autorstwa „Dziekana wycen” również jest dość zaawansowana, porusza natomiast kwestie wycen spółek na różnych etapach ich życia oraz tych, które trudno wycenić ze względu na ich złożoność lub zależność od surowców, zasobów ludzkich, niematerialnych czy innych czynników zewnętrznych (prawie niemożliwych do skwantyfikowania)
• Analiza projektów inwestycyjnych – Paweł Mielcarz – pozycja zdecydowanie bardziej akademicka, ale bardzo użyteczna dla osób, które chcą zrozumieć skąd naprawdę bierze się wartość przedsiębiorstwa. Autorzy przechodzą przez narzędzia wykorzystywane przy ocenie projektów inwestycyjnych i pokazują ich związek z kreowaniem wartości. Pomaga spojrzeć na CAPEX nie jak na pozycję w cash flow, lecz jak na decyzję, która może zwiększać albo niszczyć wartość dla akcjonariuszy.
• Value Based Management – Andrzej Szablewski – potężna, przekrojowa pozycja dotycząca zarządzania przedsiębiorstwem przez pryzmat tworzenia wartości. Łączy teorię finansów przedsiębiorstw z praktyką zarządczą i pokazuje, że wzrost przychodów czy zysku sam w sobie nie musi jeszcze oznaczać kreowania wartości dla właścicieli. Dla inwestora szczególnie wartościowe są fragmenty dotyczące alokacji kapitału, mierników kreacji wartości, przejęć, dywidend i strategii wzrostu.
• Ocena przedsiębiorstw według standardów światowych – Maria Sierpińska, Tomasz Jachna – klasyczny, akademicki podręcznik analizy finansowej przedsiębiorstw. Nie jest to lektura, którą koniecznie trzeba czytać od początku do końca, ale świetnie sprawdza się jako pozycja referencyjna przy analizie płynności, zadłużenia, rentowności, sprawności działania czy struktury finansowania. Jedna z książek, które dobrze mieć pod ręką podczas bardziej szczegółowej analizy sprawozdania finansowego.
• Wycena akcji a sprawozdawczość finansowa – Paweł Mielcarz – książka łącząca dwa światy, które inwestor fundamentalny powinien traktować jako nierozłączne: rachunkowość oraz wycenę. Autor pokazuje, w jaki sposób informacje zawarte w sprawozdaniach finansowych przekładają się na postrzeganą przez rynek wartość kapitału własnego. Pozycja bardziej akademicka niż większość książek na tej liście, ale szczególnie wartościowa dla osób, które chcą wyjść poza mechaniczne liczenie wskaźników.

Książki o strategii organizacji:

• „Przewaga konkurencyjna” – Michael E. Porter – nie będę ukrywał – ta cegła jest tylko dla prawdziwych fanatyków przewag konkurencyjnych. To właśnie on, Michael Porter zdefiniował je w latach 80 tych i szeroko opisywał w niezliczonych artykułach naukowych czy książkach. Z racji mojej akademickiej specjalizacji zaglądam do niej gdy tego potrzebuję, w kontekście inwestowania polecam Wam natomiast ebooka na bazie książki Pata Dorseya: https://okiemstratega.pl/wp-content/uploads/2024/05/okiem-stratega-przewagi-konkurencyjne-i-strategia-inwestycyjna-pata-dorseya-.pdf
• „Praktyka strategii firmy” – Krzysztof Obłój – jedna z bardziej przystępnych przedsiębiorcom (a nie akademikom) książki, do jak sama nazwa wskazuje praktycznego wykorzystania przy analizowaniu, opracowywaniu, ocenianiu i (co chyba najważniejsze i najtrudniejsze) wdrażaniu strategii firmy w przedsiębiorstwie
• „Analiza strategiczna przedsiębiorstwa” – Grażyna Gierszewska, Maria Romanowska – akademicka pozycja (dla wytrwałych), dzięki której dopracowałem mój warsztat analizy fundamentalnej. Polecam każdemu inwestorowi zainteresowanemu dogłębnym poznaniem zarówno przedsiębiorstwa jak i jego otoczenia
• „Better, Simpler Strategy” – Felix Oberholzer-Gee – jedna z bardziej praktycznych współczesnych książek o strategii. Autor opiera swoje podejście na prostym „value stick”, pokazującym jak przedsiębiorstwo może tworzyć więcej wartości dla klientów, pracowników i dostawców, a jednocześnie przechwytywać część tej wartości dla akcjonariuszy. Bardzo dobre narzędzie również dla inwestora – pozwala zastanowić się nie tylko nad tym, czy spółka rośnie, ale dlaczego klienci mają kupować właśnie jej produkty i czy firma potrafi utrzymać ekonomiczną część tworzonej wartości.
• „Budować, pożyczyć czy kupić?” – Laurence Capron – książka napisana na bazie pracy doktorskiej, którą Laurence obroniła na uniwersytecie Insead, gdzie do dziś wykłada. Autorka w umiejętny sposób łączy wiedzę akademicką z praktycznymi studiami przypadków. Przystępnym językiem opisuje każdą z tytułowych trzech strategii wzrostu przedsiębiorstw. Czytelnik może dzięki niej oceniać czy spółki podejmują dobre decyzje odnośnie wzrostu organicznego, licencjonowania lub przejęcia innego podmiotu.
• „Dominująca logika strategii” – Krzysztof Obłój – książka pokazująca strategię nie jako pięcioletni dokument przygotowany przez zarząd, lecz jako sposób myślenia organizacji o rynku, konkurentach i własnych możliwościach. Z perspektywy inwestora szczególnie interesujące jest obserwowanie, jak utrwalona logika, która przez wiele lat odpowiadała za sukces przedsiębiorstwa, może później stać się ograniczeniem. Przydatna zwłaszcza podczas analizowania firm stojących przed zmianą technologii, modelu biznesowego czy struktury rynku.
• „Dobra strategia, zła strategia” – Richard Rumelt – jedna z moich ulubionych książek o tym, czym strategia w ogóle jest. Rumelt bezlitośnie rozprawia się z korporacyjnymi sloganami, ambitnymi celami i prezentacjami pełnymi pustych haseł, które często ze strategią mają niewiele wspólnego. Dobra strategia zaczyna się według niego od trafnej diagnozy najważniejszego problemu, następnie określa sposób działania i zestaw spójnych decyzji. Bardzo dobry filtr do oceny prezentacji i deklaracji zarządów analizowanych spółek.

Biografie:

• „Snowball, Warren Buffett and The Art of Business” – Alice Schroeder – pozycja obowiązkowa dla fanów Warrena Buffetta. Ponad tysiąc stron (jest też „wygodniejszy” audiobook) opisujących w najdrobniejszych detalach to jak Warren żył i pracował. Co go motywowało, co kochał, a czego nie znosił. Jest też wiele zabawnych wątków np. historia, gdy jego żona robiąc pranie zobaczyła świstki papieru potwierdzające należną im dywidendę. Polecam na długie jesienne wieczory

• „Przejażdżka życia” – Robert Iger – biograficzna opowieść, dzięki której poznałem zarówno fascynującą karierę zawodową Roberta Igera jak i wieloletnią historię spółki Walt Disney Company. Dzięki takim lekturom dużo łatwiej jest mi zrozumieć decyzje zarządzających oraz sytuacje, w których znalazły się przedsiębiorstwa. Niektóre z nich nadają się na nomen omen dobry film!

• „Sztuka zwycięstwa” – Phil Knight – fascynująca historia powstania, wzrostu i dominacji Blue Ribbon Sports. Przeczytałem jednym tchem, dodatkowo inspirując się przy analizie fundamentalnej spółki Nike. Polecam absolutnie wszystkim, nie tylko inwestorom 😉

• „Principles – Ray Dalio” – połączenie autobiografii założyciela Bridgewater z opisem zasad, według których przez lata podejmował decyzje i budował organizację. Nie ze wszystkimi poglądami Dalio trzeba się zgadzać, ale jego obsesja na punkcie procesu, uczenia się na błędach i konfrontowania własnych opinii z rzeczywistością jest bardzo wartościowa również dla inwestora. Szczególnie podoba mi się podejście do błędu jako informacji zwrotnej, którą trzeba przeanalizować i wbudować w lepszy proces decyzyjny.

• „Play Nice. Powstanie, upadek i przyszłość Blizzarda” – Jason Schreier – świetny reportaż biznesowy o narodzinach, sukcesie i późniejszych problemach jednego z najważniejszych studiów w historii gamingu. Schreier na bazie setek rozmów pokazuje zarówno kulturę organizacyjną Blizzarda, proces tworzenia gier, jak i konsekwencje wzrostu skali, zmian właścicielskich i coraz większej presji biznesowej. Dla inwestora to kapitalne studium przypadku tego, jak kultura organizacyjna i przewaga oparta na talencie mogą zostać zbudowane, a później stopniowo osłabiane.
• „Inwestorzy. Inspirujące rozmowy z mistrzami”– David M. Rubenstein – zbiór rozmów z wybitnymi inwestorami reprezentującymi bardzo różne segmenty rynku kapitałowego. Rubenstein, sam będący współzałożycielem Carlyle Group, potrafi zadawać pytania z perspektywy praktyka, dzięki czemu rozmowy wychodzą poza standardowe historie sukcesu. Można tutaj podejrzeć sposób myślenia m.in. inwestorów w wartość, zarządzających private equity czy największymi globalnymi instytucjami finansowymi. Dobre uzupełnienie „Richer, Wiser, Happier” i „Inwestorów Alfa”.
• „Era zawirowań – Alan Greenspan” – autobiografia wieloletniego przewodniczącego Rezerwy Federalnej połączona z bardzo szerokim spojrzeniem na światową gospodarkę. Pozwala spojrzeć zza kulis na decyzje podejmowane w centrum amerykańskiej polityki monetarnej i lepiej zrozumieć sposób myślenia bankiera centralnego. Nie jest to lekka książka inwestycyjna, ale daje bardzo ciekawy kontekst dla osób zainteresowanych makroekonomią, stopami procentowymi i funkcjonowaniem systemu finansowego.

• „Śladami Warrena Buffetta – Tomasz Jaroszek, Przemysław Gerschmann” – pozycja na swój sposób wyjątkowa, napisana po wizycie Tomka i Przemka na walnym zgromadzeniu akcjonariuszy Berkshire Hathaway w Omaha. Autorzy opisują zarówno ciekawostki z życia prywatnego Warrena jak i jego niezliczone inwestycje. Pozycja o wiele, wiele krótsza niż Snowball, polecam mniej wytrwałym fanom wyroczni z Omaha.

Książki o filozofii, relacjach, wytrwałości i produktywności:

• Praca głęboka – Cal Newport – doskonała książka, w której autor prezentuje zestaw praktycznych wskazówek jak skupić się na najważniejszych zadaniach by pracować efektywniej. Cal sięga do historycznych przykładów twórców, którzy wiele lat temu zamykali się w twierdzach lub wyjeżdżali na odludzia by odciąć się od informacyjnego szumu. Jak doskonale wiecie dziś tego szumu jest znacznie więcej – praktycznie każdy z nas uzależniony jest od telefonu, „socialowych lajków” czy notorycznego sprawdzania skrzynki pocztowej. Skorzystałem z wielu rad z tej książki, szczególnie po sprzedaży firmy i zmianie trybu życia na bardziej biurowy. Pozycja obowiązkowa!
• „Endurance” – Alfred Lansing – niewiarygodna historia wyprawy Ernesta Shackletona na Antarktydę i walki jego załogi o przetrwanie po uwięzieniu, a następnie zniszczeniu statku Endurance. Trudno znaleźć lepsze studium przywództwa, odporności psychicznej i podejmowania decyzji w warunkach ekstremalnej niepewności. Z inwestowaniem książka ma niewiele wspólnego bezpośrednio, ale z cierpliwością, dyscypliną i zachowaniem zimnej krwi wtedy, gdy wszystko idzie niezgodnie z planem – bardzo dużo.
• „Jak zdobyć przyjaciół i zjednać sobie ludzi” – Dale Carnegie – klasyka licząca już prawie sto lat, a mimo to wiele opisanych zasad komunikacji pozostaje zaskakująco aktualnych. Carnegie pokazuje jak słuchać, prowadzić rozmowę, przekonywać i budować relacje bez niepotrzebnego konfliktu. Wbrew pozorom również dla inwestora są to przydatne umiejętności – szczególnie podczas rozmów z zarządami, analitykami, przedsiębiorcami czy innymi uczestnikami rynku.
• „Rozmyślania – Marek Aureliusz” – zapiski rzymskiego cesarza, które nigdy nie miały być książką, a po niemal dwóch tysiącach lat nadal potrafią być zaskakująco aktualne. Dla mnie najważniejsze są wątki dotyczące odróżniania rzeczy, na które mamy wpływ, od tych, których kontrolować nie możemy. Na giełdzie możemy kontrolować proces analizy, wielkość pozycji czy cenę, którą jesteśmy skłonni zapłacić. Nie możemy natomiast kontrolować tego, co jutro zrobi rynek.
• „Stoicyzm na każdy dzień roku” – Ryan Holiday, Stephen Hanselman – bardzo wygodna forma kontaktu z filozofią stoicką: jeden krótki fragment i komentarz na każdy dzień roku. Autorzy sięgają przede wszystkim do Marka Aureliusza, Seneki i Epikteta, przekładając ich myśli na współczesne problemy. Dobra książka do czytania po kilka minut dziennie i regularnego przypominania sobie o cierpliwości, racjonalności oraz koncentracji na tym, na co rzeczywiście mamy wpływ.

Książki o ekonomii:

• „Mastering the market cycles” – Howard Marks – wydawałoby się, że po napisaniu „Najważniejszej rzeczy” ciężko już będzie Howardowi Marksowi stworzyć dzieło na tym samym poziomie. Podobnie jak w inwestowaniu wspiął się jednak na wyżyny i w bardzo przystępny sposób opisał zachowania rynków, sektorów i pojedynczych spółek w różnych etapach cyklu ekonomicznego. Nie znajdziecie tutaj (i dobrze) informacji w co inwestować w danym momencie, ale z pewnością oszczędzicie (pamiętacie pierwszą zasadę Warrena Buffetta?) pieniądze gdy inni będą je tracić

• „Superforecasting” – Philip Tetlock i Dan Gardner – kapitalna książka o prognozowaniu i jednej z największych słabości ekspertów: nadmiernej pewności siebie. Tetlock na bazie wieloletnich badań pokazuje, że jakość prognozowania można poprawiać poprzez rozbijanie dużych problemów na mniejsze, aktualizowanie swoich przekonań wraz z napływem nowych danych i myślenie w kategoriach prawdopodobieństw. Dla inwestora to bardzo praktyczna lekcja – prognoza nie powinna być jedną liczbą wykutą w kamieniu, lecz hipotezą, którą na bieżąco aktualizujemy.

• Świat surowców – Dorota Sierakowska – pierwsza (i póki co jedyna) książka, którą przeczytałem by zaznajomić się ze światem surowców. Dzięki Dorocie Sierakowskiej łatwiej zrozumieć mi teraz od czego zależą wyniki Wieltonu, Pekabex’u, McDonalds’a czy Starbucksa. Autorka dokonała przekrojowej prezentacji wszystkich najważniejszych surowców, kluczowych graczy oraz sposobów inwestowania w te aktywa
• Ekonomia – Wiliam M. Samuelson – formatem dorównuje „Inwestycjom” Herberta Mayo, książka do której zaglądam od czasu do czasu, gdy potrzebuję konkretnej wiedzy. Mimo iż napisana przystępnym językiem na pewno nie jest lekturą do czytania „od deski do deski”. Autor, noblista w dziedzinie ekonomii (a jakżeby inaczej) opisuje chyba wszystkie możliwe zagadnienia i pojęcia związane z tą fascynującą (?) dziedziną nauki
• Europejski lider wzrostu – Marcin Piątkowski – monografia (praca doktorska Marcina) profesora mojej alma mater (Akademia Leona Koźmińskiego), która w ciekawy (w przeciwieństwie do większości doktoratów) opisuje gospodarczą historię polski ostatnich 30 lat wraz z zaleceniami dla rządzących, w którym kierunku powinni zmierzać by Polska nadal mogła utrzymać pozycję globalnego lidera wzrostu
• The Emerging Markets Century – Antoine van Agtmael – książka człowieka, któremu przypisuje się spopularyzowanie określenia „emerging markets”. Autor pokazuje transformację przedsiębiorstw i gospodarek rozwijających się oraz drogę lokalnych firm do pozycji globalnych konkurentów. Pozycja pomaga wyjść poza patrzenie na rynki wschodzące wyłącznie przez pryzmat ryzyka politycznego czy niższego PKB per capita i dostrzec długoterminowe procesy konwergencji, urbanizacji oraz rozwoju lokalnych championów.
• Gdy rynki się zderzają – Mohamed El-Erian – książka o zmianach zachodzących w globalnym systemie gospodarczym i finansowym oraz o tym, jak inwestor powinien interpretować sygnały płynące z różnych klas aktywów. El-Erian zwraca uwagę na wzajemne oddziaływanie polityki monetarnej, przepływów kapitału, rynków wschodzących i zmian strukturalnych w gospodarce. Mimo że powstała przed wieloma współczesnymi wydarzeniami, dobrze uczy patrzenia na rynki jako na jeden połączony system.
• Wędrujący świat – Grzegorz W. Kołodko – szeroka podróż po ekonomii, polityce, demografii, globalizacji i historii gospodarczej. Kołodko nie ogranicza się do jednego modelu ekonomicznego, lecz próbuje pokazać wzajemne zależności pomiędzy gospodarką a instytucjami, społeczeństwem i polityką. Nie jest to książka stricte inwestycyjna, ale pomaga budować szerszy kontekst niezbędny przy analizowaniu wieloletnich trendów gospodarczych.
• Wyobraźnia ekonomiczna – Andrzej K. Koźmiński – pozycja znajdująca się na pograniczu ekonomii, zarządzania i nauk społecznych. Pokazuje, że zachowań gospodarczych nie da się zawsze wyjaśnić wyłącznie za pomocą modeli i liczb – ogromne znaczenie mają oczekiwania, sposób postrzegania rzeczywistości oraz reakcje ludzi na niepewność. Przydatna perspektywa dla inwestora fundamentalnego, który prędzej czy później musi wyjść poza Excela i spróbować zrozumieć ludzi stojących za przedsiębiorstwami i rynkami.

Książki o zarządzaniu:

• Jak upadają giganci – Jim Collins – jedna z niewielu pozycji (zarówno polskich jak i zagranicznych) traktująca o porażkach przedsiębiorstw. Autor, znany z innych quasi akademickich opracowań (Wielcy z wyboru, Od dobrego do wielkiego), wskazuje etapy, którymi spółki podążają ku upadłości. Dla niektórych jest jeszcze ratunek, jednak większość z nich przepadnie po przekroczeniu rubikonu
• Warren Buffett o biznesie – Richard J. Connors – bodajże jedyna pozycja, w której Warren zamiast o inwestowaniu opowiada o praktykach zarządzania. Autor w przystępny sposób prezentuje poglądy wyroczni z Omaha na to jak powinny jego zdaniem być skonstruowane rady nadzorcze, co zarządzający powinni zrobić z nadmiernymi zyskami oraz jakie ścieżki rozwoju wybrać by zadbać o swoich akcjonariuszy
• Tajemniczy mistrzowie XXI wieku – Hermann Simon – jedna z najlepszych książek pokazujących przedsiębiorstwa, o których przeciętny konsument często nigdy nie słyszał, a które osiągnęły dominujące pozycje w swoich niszach. Simon analizuje setki „hidden champions” i pokazuje powtarzające się elementy ich sukcesu: bardzo wąską specjalizację, bliskość klienta, innowacyjność, globalną ekspansję i długoterminowe myślenie. Dla inwestora szukającego mniejszych spółek z trwałymi przewagami konkurencyjnymi – kopalnia pomysłów i wzorców.
• Obrazy organizacji – Gareth Morgan – nietypowa, dość akademicka książka ucząca patrzenia na organizacje przez różne metafory: między innymi maszyny, organizmu, kultury czy systemu politycznego. Jej największą wartością jest pokazanie, że jedna perspektywa nigdy nie wystarcza do zrozumienia złożonego przedsiębiorstwa. Pomaga mi pamiętać, że spółka to nie tylko marża EBITDA, ROIC i bilans, ale również ludzie, struktura władzy, kultura i zdolność adaptacji.
• Winning – Krzysztof Obłój, Donald P. Cushman, Andrzej K. Koźmiński – akademicka analiza organizacji osiągających wysoką efektywność dzięki procesowi ciągłego doskonalenia. Autorzy próbują znaleźć mechanizmy pozwalające przedsiębiorstwom utrzymywać przewagę nie poprzez jeden przełomowy ruch, lecz przez systematyczne ulepszanie procesów i sposobu działania. To podejście jest ciekawe również z perspektywy inwestora szukającego organizacji, które potrafią poprawiać wyniki przez wiele lat bez konieczności ciągłego dokonywania rewolucji.
• Ograniczone przywództwo – Andrzej K. Koźmiński – książka, która dobrze studzi popularne wyobrażenie prezesa jako wszechmocnego lidera samodzielnie decydującego o losach przedsiębiorstwa. Koźmiński pokazuje, że przywództwo zawsze odbywa się w określonych ramach: instytucjonalnych, politycznych, organizacyjnych i społecznych. Dla inwestora to dobre przypomnienie, że nawet świetny CEO nie działa w próżni, a ocena zarządu powinna obejmować również otoczenie i ograniczenia, w których musi podejmować decyzje.
• Zarządzanie w warunkach niepewności – Andrzej K. Koźmiński – książka szczególnie bliska realiom inwestowania, bo przedsiębiorstwa niemal nigdy nie działają w środowisku, które można dokładnie przewidzieć. Autor analizuje sposób, w jaki organizacje i ich menedżerowie radzą sobie z niepewnością, zmianą oraz ograniczoną możliwością planowania. Pomaga oceniać nie tylko samą strategię spółki, ale również jej zdolność do reagowania wtedy, gdy pierwotne założenia przestają być aktualne.
• Wizjonerskie organizacje – Jim Collins, Jerry I. Porras – klasyczna pozycja będąca efektem wieloletnich badań przedsiębiorstw, które przez dekady potrafiły utrzymywać wysoką pozycję i przechodzić przez kolejne generacje zarządzających. Autorzy pokazują między innymi znaczenie silnego rdzenia wartości, kultury organizacyjnej i zdolności do ciągłej adaptacji. Z perspektywy długoterminowego inwestora szczególnie ciekawa jest próba odpowiedzi na pytanie, dlaczego niektóre firmy potrafią prosperować długo po odejściu swoich legendarnych założycieli.
• DNA innowatora – Jeffrey H. Dyer, Hal Gregersen, Clayton M. Christensen – książka próbująca odpowiedzieć na pytanie, skąd właściwie bierze się innowacyjność. Autorzy wskazują konkretne zachowania łączące innowacyjnych przedsiębiorców: zadawanie pytań, obserwowanie, eksperymentowanie, budowanie sieci kontaktów i kojarzenie pozornie niezwiązanych ze sobą informacji. Przydatna również przy analizie spółek technologicznych i wzrostowych, gdzie często trzeba ocenić coś znacznie trudniejszego do policzenia niż marża czy zadłużenie – zdolność organizacji do tworzenia kolejnych produktów i przewag.

Jeśli chcesz poznać drogę, którą przemierzam jako inwestor w wartość zajrzyj tutaj: https://okiemstratega.pl/dlugoterminowa-droga-lukasza/

Listę zaktualizowałem 28.07.2023 o dwie książki Philipa A. Fishera – wylądowały bardzo wysoko na drugiej i trzeciej pozycji. Żałuję, że nie przeczytałem ich wcześniej, ale jak to mówią – lepiej późno niż wcale. Filozofia inwestycyjna Philipa jest mi niezmiernie bliska, nie dziwię się, że jej wpływom poddał się sam Warren Buffett!

Kolejnej aktualizacji dokonałem w dniu 27.12.2023 – lista wzbogaciła się o biografię nieżyjącego już Charliego Mungera, Inwestorów Alfa, bardzo dobrą pozycję opisującą losy założycieli największych funduszy hedgingowych oraz mniej znaną na naszym rynku książkę o podejściu inwestycyjnym Johna Neffa, lekturę obowiązkową dla każdego inwestora w wartość.

Najnowsza aktualizacja z 10 maja 2024 obejmuje pozycje: „Jak upadają giganci” Jima Collinsa, „The essays of Warren Buffett” Lawrence’a Cunninghama oraz „Little book that still beats the market” Joela Greenblatta.

Po dzisiejszej aktualizacji (26.07.2024) do listy dołączyły : „Jak zarabiać na rynku, który zmierza donikąd. Aktywne inwestowanie w wartość” Vitaliy’a Katsenelsona, „One up on Wall Street” Petera Lyncha oraz „Inwestorzy – inspirujące rozmowy z mistrzami” Daniela M. Rubensteina.

Listę zaktualizowałem 22.10.24 o dwie pozycje: „Rachunkowość inwestycyjna. Jak inwestować na giełdzie akcje metodą Warrena Buffetta” Lesława Niemczyka oraz „Thinking in bets” Annie Duke.

Najnowsza aktualizacja, z 16.02.25 dotyczy książek traktujących o szeroko pojętej psychologii inwestowania. Wiedzę o niej chcę intensywnie zgłębiać w 2025 roku i oczywiście dzielić się nią z Wami. Do listy dołączyły „The Art of Execution” autorstwa Lee Freemana-Shore’a, „W transie inwestowania” Marka Douglasa oraz „Wspomnienia gracza giełdowego” od Edwina Lefevre’a.

W „majówkowy” weekend 2025 roku do listy dodałem dwie książki – „Jak straciłem na giełdzie milion dolarów i czego mnie to nauczyło” – Jim Paula i Brendan Moynihana – autorzy skupiają się na psychologicznych aspektach inwestowania, ze szczególnym naciskiem na powody popełniania błędów i generowania strat przez inwestorów oraz „Stoicyzm na każdy dzień roku” od Ryana Holidaya i Stephana Hanselmana – codzienne, jednostronne lekcje od najważniejszych stoickich nauczycieli – tu nie ma wymówek, każdy znajdzie czas – jeśli tylko chce oczywiście.

Po dość długiej, wakacyjnej przerwie, wrzesień 2025 przyniósł kilka wartościowych pozycji: „Expectations Investing” od Michaela Mauboussina i Alfreda Rappaporta, „Superforecasting” Philipa Tetlocka i Dana Gardnera oraz „Play Nice” Jasona Schreiera.

Chciałbyś porozmawiać, o którejś z wymienionych przeze mnie książek? Pisz śmiało na lukasz@okiemstratega.pl

Łukasz Pelowski